Eğitim Nedir

Takvim Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?

Editör by Behlül Güngör

Dünyanın varoluşundan beri insanlar ihtiyaçlarını karşılamak için icatlar yaratmışlardır. Hala da eksiklerimizi tamamlamak için ve hayatımızı kolaylamak adına bu üretime devam etmekteyiz. Atlanılan çağların en can alıcı noktası ise zamanı sayabilmek için atılan adımdır. Bu da takvimdir. Peki Takvim Nedir? Takvim Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir? Bugün sizlerle bu eşsiz sistemin bulunuşu ve toplumların hangi takvimleri kullandığından söz edeceğiz.

Takvim Nedir?

Takvim, zamanı yüzyıl, yıl, ay, hafta, gün gibi parçalara ayırarak zaman dilimini sistematik bir bütün haline getiren çizelgedir. Düzenli bir şekilde zamanı gün, hafta, ay, yıl, yüzyıl gibi sıralamaya sokarak zaman dilimlerini bir organizasyon halinde gösterir.

Bir çok toplum kendi takvimlerini icat ederek kullanmıştır. Peki bu kavimlerin kullandığı en yaygın Takvim Çeşitleri Hangileridir?

Takvim Çeşitleri

  • Miladi
  • Hicri
  • Rumi
  • Celali

Miladi Takvim Nedir?

Miladi Takvim, sembolik olarak İsa’nın doğumunu başlangıç alan ve günümüzde hala kullanılan takvimdir.

İlk olarak Mısırlılar tarafından bulunmuştur. Güneş yılına göre düzenlenen bu takvim siteminde, Dünya’nın Güneş çevresinde dönme zamanını tamamlaması esas olarak hesaplamıştır. Geçen zamanla birlikte Romalılar tarafından geliştirilerek kullanmaya devam etmişlerdir.

Papa XIII. Gregory tarafından en kusursuz hale getirilen Miladi Takvim, 365 gün 6 saat olarak hesaplanmıştır. 1 yıllık bir süreyi bu zaman dilimiyle belirten takvim, 10.8 saniyelik hata ile dünyada kullanılan en doğru takvim olarak kabul edilir.

Miladi Takvim’in Özellikleri

  • Dünya’da en çok kullanılan takvimdir.
  • Ülkemizde 1926’da geçilmiştir.
  • Güneş yılını esas alarak işler.
  • Bir yılda 12 ay, 52 hafta, 365 gün vardır.
  • 1 gün 24 saat olarak kabul edilir.
  • Her ay 31 ve 30 gün aralığında değişirken Şubat Ayı 4 yılda bir 29 gün olur.
  • Aylardaki gün sayıları basit bir yöntemle hesaplamak için iki elinizi yumruk yapabilirsiniz.

Yapışık yumruk yöntemi. Tümseklere denk gelen aylar 31 gün, çukurlara düşen aylar 30 gün sürer.

Hicri Takvim Nedir?

Hicri Takvim, Hz. Muhammed’in, Mekke’den, Medine’ye hicretini başlangıç olarak kabul eden ve ayın dünya çevresinde 12 defa dolaşmasını 1 yıl olarak esas alan takvim sistemidir.

Hicri Takvim, Hicri Şemsi ve Hicri Kameri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

  • Hicri Şemsi Takvimi

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (SAV)’in Safer Ayı’nın 27. günü Hz. Ebubekir ile birlikte Medine’ye hicret etmek için Mekke’den ayrılırlar. 4 gece Sevr Mağarası’nda zaman geçirerek 1 Rebiülevvel Pazartesi günü Sevr Mağarası’ndan Medine’ye yola çıkarlar. 8 Rebiülevvel / 20 Eylül 622 yılının Pazartesi günü Kuba Köyü’ne gelirler. Burada Kuba Mescidi’ni inşa eder ve 12 Rebiüevvel Cuma Günü Medine’ye doğru hareket ederler.

Hz. Peygamber’in Kuba’ya geliş günü Miladi Takvim’de 20 Eylül 622 tarihi ile Hicri Takvim’in başlangıcı olarak kabul edilir. Dünya’nın güneş etrafında dönüşünü tamamlamasını esas alan takvim sistemi Hicri Şemsi Takvim olarak bilinir.

  • Hicri Kameri Takvimi

Hicri Şemsi Takvimi’nin kabulünden 17 yıl sonra Halife Ömer tarafından alınan bir kararla Hicretin olduğu sene Hicri Takvim’in 1. yılı ve o yılın Muharrem Ayı’nda Hicri Kameri Takvimi’nin yıl başlangıcı kabul edilmesi ile Miladi Takvim’e kıyaslanırsa 16 Temmuz 622 tarihi başlangıç olarak kabul edilir. Günümüzde kullanılan Hicri Takvim pratik olarak Hicri Kameri Takvimi’dir.

İslamiyet’in simgesi Hilal takvimde de varlığını gösterir.

  • Hicri Takvim Ayları Kronolojik Sıralaması
  1. Muharrem
  2. Safer
  3. Rebiülevvel
  4. Rebiülahir
  5. Cemaziyelevvel
  6. Cemaziyelahir
  7. Recep
  8. Şaban
  9. Ramazan
  10. Şevval
  11. Zilkade
  12. Zilhicce

Hicri Takvim Özellikleri

Hicri Takvim’in kullanış açısından karmaşık bir matematiği vardır. Artık yıl hesaplaması Miladi Takvim’de 4 yılda bir gerçekleşirken, Hicri Takvim’de oldukça karmaşıktır.

  • 30 yılda bir 11 gün gerileme olur.
  • 2, 5, 7 10, 13, 15, 18, 21, 24, 26 ve 29 yılları arasında 1 yıl 355 gün kabul edilir.
  • Geri kalan 30 yıl içerisindeki 1 yıl 354 gün olarak kabul edilir.
  • Ayın, Dünya etrafında 12 defa dönüşü 354.367 gibi bir güne ulaşırken,
  • Dünya, Güneş etrafında 365,2422 günde dönmektedir.

Rumi Takvim Nedir?

Osmanlı Devleti’nin maliye işlemlerinde kullandığı ve Miladi Takvim’den 13 gün geri olan bir Güneş takvimidir.

Rumi Takvim’in Özellikleri

  • Karma bir takvimdir. Şemsi ve Kameri ve Şemsi Takvim esas alınır.
  • Hicret günü başlangıç olarak kabul edilir. 1246 Hicri yılına kadar Ay’ın, Dünya etrafında dönüşü esas alırken, bu yıldan sonra Dünya’nın, Güneş etrafında dönüşünü hesap alır.
  • Halk arasında kullanımı yaygın değildir.
  • Osmanlı’nın Devlet işlerine özgü bir takvimdir.

Ömer Hayyam günümüzde kendi toplumumuz tarafından pek ilgi görmese de yapmış olduğu bilimsel çalışmalar ile Avrupa’da bir idöldür.

Celali Takvim Nedir?

Büyük Selçuklu Devleti’nin mali işlerinde kullanmak için Ömer Hayyam’a hazırlattığı bir Güneş Takvimi’dir. Hicri Takvim esas alınır. Başlangıcı Hicret, yılbaşı Nevruz olarak kabul edilir.

Celali Takvim’in Özellikleri

  • Ömer Hayyam önderliğinde bir kurul hazırlamıştır.
  • Melikşah tarafından devlet işlerinde kullanılması için istenmiştir.
  • Güneş yılını esas alan bir takvimdir.
  • 1 yıl 365 gün 6 saat olarak kabul edilir.
  • Yılbaşı Türk’ün Bayramı baharın habercisi Nevruz olarak kabul edilir.

Celali Takvim Farsça Ay İsimleri

  1. 21 Mart – 20 Nisan Ferwerdin  Nevruz – Yılbaşı ve baharın başlangıcı
  2. 21 Nisan – 21 Mayıs Ordibeheşt
  3. 22 Mayıs – 21 Haziran Hordâd
  4. 22 Haziran – 22 Temmuz Tir
  5. 23 Temmuz – 22 Ağustos Mordâd
  6. 23 Ağustos – 22 Eylül Şehrivar
  7. 23 Eylül – 22 Ekim Mehr
  8. 23 Ekim – 22 Kasım Âbân
  9. 22 Kasım – 21 Aralık Âzar
  10. 22 Aralık – 20 Ocak Daî
  11. 21 Ocak – 19 Şubat Behman
  12. 20 Şubat – 20 Mart İsfand

Güneş Takvimi Nedir?

Güneş Takvimi, Dünya’nın, Güneş etrafında dönmesini esas alarak hazırlanan bir zaman çizelgesidir.

Çeşitlendirecek olursak yukarıda anlattığımız tüm takvimler güneş takvimidir. Bunun yanı sıra:

  • Tropikal Güneş Takvimleri
  • Yıldızlara Göre Güneş Takvimleri bulunmaktadır.

Bunları bilmenizin pek bir faydası olacağını düşünmüyorum. O yüzden anlatmanın pek bir manası da olmayacaktır.

Ay Takvimi Nedir?

Ay’ın evrelerini esas alarak hazırlanmış bir zaman çizelgesidir. Genellikle astronomi bilimcileri tarafından kullanılır.

Hicri Takvim’de bir dönem Ay Takvimi’nden yararlanmıştır.

Türklerin tarihte ilk kullandığı takvimdir.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Takvimler

İslamiyet sonrası yukarıda belirtilen tüm takvimleri Türkler kullanmıştır. İslamiyet öncesinde ise 12 Hayvanlı Takvim’i kullanırlar.

12 Hayvanlı Takvim

  • Güneş yılı esastır.
  • Her yıl bir hayvan ismini alır.
  • 12 aydan oluşur.
  • Sıçan, Sığır, Pars, Tavşan, Balık, Yılan, At, Koyun, Maymun, Tavuk, İt, Domuz yılların isimleridir.

Takvimler Birbirlerine Nasıl Çevrilir?

Hicri Yılın, Miladi Yıla Çevrimi

Hicri yılı 33’e bölünüz. 1530 : 33 = 46
Çıkan Sayıyı Hicri yıldan çıkarın. 1530 – 46 = 1484
Sonucu 622 ile toplayınız. 1484 + 622 = 2106

Miladi Yılın Hicri Yıla Çevrimi

Miladi Yıldan 621’i çıkarınız. 2017 – 621 = 1396
Çıkan sonucu 33′ bölünüz. 1396 : 33 = 42
İlk bulduğunuz sayıyı 33’e bölümden bulduğunuz sonuçla toplayın. 1396 + 42 = 1438

Rumi Takvim için otomatik hesaplama yapmanızı tavsiye ederim. Epey bir karışık olan bu çevirme işlemini pek anlayacağınızı sanmıyorum. Hicri Takvim ve Miladi Takvim çevirileri dini inanışımız açısından önemli ve bunu bilmek önemlidir. Umarım faydalı olabilmişizdir. Yorum kısmına düşüncelerinizi aktarırsanız mutlu oluruz.

Yorum Yap